Voor de duidelijkheid: we hebben het hier over winterkamperen in een tent. We richten ons op waar je op moet letten, zowel op als buiten officiële kampeerterreinen. Hoe je een camper of caravan winterklaar maakt, komt in dit artikel niet aan bod.
Winterkamperen met een tent: deze uitrusting heb je nodig
Wie in de winter gaat kamperen, moet goed voorbereid zijn. Wie bezuinigt op de verkeerde spullen zal het niet alleen heel koud krijgen, maar het kan je ook in gevaar brengen! Daarom bespreken we hier de belangrijkste onderdelen van de uitrusting die je nodig hebt voor het kamperen in de winter.
Een tent voor de winter
Een geschikte tent voor de winter is essentieel. Hoe kouder en extremer het weer, des te hoger zijn de eisen waaraan je tent moet voldoen. Voor het winterkamperen op een camping volstaat vaak een stevige standaardtent, zolang die aan een paar voorwaarden voldoet.
- Alle ventilatieopeningen moeten kunnen worden dichtgemaakt. Vooral belangrijk tijdens een storm of als het sneeuwt. Sneeuw in combinatie met wind kan namelijk via de kleinste gaatjes de tent binnendringen. Een goed geventileerde tent is in de zomer uiteraard zeer aangenaam, maar koelt in de winter veel te snel af.
- De binnentent moet volledig van stof zijn gemaakt. Als er inzetstukken van mesh zijn, moeten ook deze kunnen worden dichtgemaakt. Ook hier gaat het erom de warmte zoveel mogelijk in de tent te houden.
- De tentstokken moeten van metaal zijn en niet te dun.
- De tent moet stabiel zijn en bestand tegen harde wind.
- Een ruime voortent is niet alleen handig voor het opbergen van je uitrusting, ook kan je er droog en veilig het avondeten koken.
Wat een echte wintertent onderscheidt
Als je tent aan bovenstaande eisen voldoet en je blijft in een gematigd gebied zonder extreem weer, dan is dat meestal voldoende. Ga je overnachten in gebieden met veel sneeuw of extreme omstandigheden, dan is een speciale winter- of vierseizoenentent aan te raden. Deze lijken veel op de tenten voor de zomer, zijn echter voorzien van een paar extra eigenschappen, die vooral in extreem weer onmisbaar zijn.
- Alle ventilatieopeningen kunnen niet alleen worden dichtgemaakt, ze zijn daarnaast hoog geplaatst op de tent. Op deze manier komt er ook in diepe sneeuw voldoende lucht binnen.
- De zijwanden lopen ver door naar beneden, waardoor wind en dus ook sneeuw niet de tent in kunnen komen. Sommige wintertenten zijn voorzien van snowflaps, die schuin van de tent afstaan en die je kunt verzwaren met sneeuw.
- Meerdere bevestigingspunten en scheerlijnen zorgen voor meer stabiliteit. Juist in een storm is het belangrijk dat een tent stevig staat. Hiervoor beschikken wintertenten over meer bevestigingspunten dan zomertenten. Daarnaast zijn sommige tenten, naast de ‘gewone’ haringen, voorzien van sneeuwankers.
- Wintertenten staan stabiel en zijn over het algemeen robuust. Dankzij een dikker tentframe en/of de mogelijkheid een tweede frame te gebruiken, zijn wintertenten bestand tegen sneeuw. Ook het materiaal van de buitentent is dik en goed bestand tegen invloeden van buitenaf.
De slaapzak
Een goede slaapzak is eveneens een onmisbaar onderdeel van je uitrusting voor het winterkamperen! Maar waaraan moet een geschikte slaapzak voldoen?
De slaapzak moet altijd goed passen. Dat betekent: een slaapzak mag niet te groot of te klein zijn en goed isoleren. Met name in koude nachten is het belangrijk dat de slaapzak goed kan worden dichtgemaakt. Hiervoor zorgt niet alleen de rits aan de zijkant, maar ook de verstelbare capuchon en een warmtekraag aan de binnenkant. Daarnaast moet het temperatuurbereik van de slaapzak ervoor zorgen dat je lichaamswarmte goed vast wordt gehouden.
Wil je meer weten over de geschikte slaapzak en hoe het precies zit met de temperatuurwaarden? Lees dan de blogs van mijn collega’s!
Belangrijke aandachtspunten bij winterkamperen
Hieronder vind je de belangrijkste tips nog eens op een rij:
- De ‘comforttemperatuur’ van een winterslaapzak ligt onder 0 °C. Sommige fabrikanten van slaapzakken geven meerdere scala’s aan, één voor heren en één voor dames. Vrouwen krijgen het vaak sneller koud dan mannen. Is er slechts één scala aangegeven, moet je als vrouw even rekenen. Wil je bijvoorbeeld dat je slaapzak tot een temperatuur van -10 °C comfortabel voor je is, kies dan voor een slaapzak met een marge van ongeveer 5 °C, dus een slaapzak met een comforttemperatuur van -15 °C.
- Dons of synthetische vezels? Dons is lichter en heeft een kleiner pakformaat dan synthetische vezels, wat handig is als je alles graag in je rugzak wilt meenemen.
- Mummieslaapzakken zijn vaak iets krapper. Hierdoor zit er binnenin minder lucht en wordt de lichaamswarmte beter vastgehouden. Mummieslaapzakken zijn hierdoor een goede keuze voor kamperen in de winter. Mocht je iets steviger gebouwd zijn, zijn deze slaapzaken vaak iets te krap en niet comfortabel. Slaapzakken in eivorm zijn in dit geval een goed alternatief.
- Slaapzakken zijn verkrijgbaar met verschillende lengtes. Kies een lengte die bij je past. Twijfel je welke lengte dat is? Kies dan liever een slaapzak die iets te groot dan te klein is. Let er hierbij op dat een te grote slaapzak de warmte minder goed kan vasthouden.
- Een capuchon op de slaapzak is in de winter onmisbaar. Deze kan vaak strak worden vastgemaakt en sluit alles goed af, op een klein gat om door te ademen na.
- Net zo belangrijk als een capuchon is een warmtekraag. Deze voorkomt dat koude lucht de slaapzak in komt.
In extreem koude nachten kun je je slaapzak aanvullen met een inlay van fleece of flanel. Een zachte inlay zorgt voor extra comfort, maar neemt wel ruimte in de slaapzak in. Let er dus op of de inlay past.
Opmerking: Kinderslaapzakken met duidelijke temperatuurwaarden zijn lastig te vinden. Een slaapzak voor volwassenen is voor kinderen vaak niet alleen te lang, maar ook te breed en te ruim, waardoor het kind te veel lucht moet opwarmen. Kies dus een goed isolerende slaapzak en neem voor de zekerheid extra dekens of een extra slaapzak voor je kind mee. Daarnaast is het handig om je kind eerst te laten wennen aan slapen in lage temperaturen, bijvoorbeeld door een nachtje in de tuin te kamperen.
De slaapmat
Naast een passende slaapzak is een goede slaapmat onmisbaar. Een slaapmat zorgt voor isolatie van onderaf en voorkomt dat je lichaamswarmte verloren gaat via de koude ondergrond. Een slaapzak werkt namelijk alleen goed als hij niet wordt samengedrukt. Op de plekken waar je ligt, is de isolatie dus minder. Een goede slaapmat is daarom belangrijk voor zowel comfort als bescherming tegen kou.
Vaak wordt gezegd dat je een zo dik mogelijk matje moet kiezen. Dat klopt niet helemaal! De isolatiewaarde van een slaapmat hangt vooral af van het materiaal en de opbouw. Een luchtbed, hoe dik ook, isoleert nauwelijks. Schuimmatten doen dat al beter, en goed gevulde of zelfopblazende matten bieden meestal de beste isolatie. Wil je hier meer over weten? Simon heeft een uitgebreid artikel geschreven over waar je op moet letten bij het kiezen van een slaapmat.
Wat telt in de winter
Laten we eens kijken wat belangrijk is bij een slaapmat voor kamperen in de winter.
- De R-waarde geeft aan hoe goed een mat tegen de kou isoleert. Sinds 2020 wordt deze waarde gestandaardiseerd gemeten, waardoor het mogelijk is om de verschillende slaapmatten met elkaar te vergelijken. De schaal loopt van 1 tot 10. Hoe hoger de R-waarde, des te beter isoleert de mat. Vanaf een R-waarde van 4 is een mat geschikt voor alle seizoenen.
- Type mat: zelfopblazende matten en modellen met isolatie van dons of synthetische vezels bieden meestal voldoende isolatie voor het kamperen in de winter. Blaas je slaapmat niet met de mond op, want vochtige lucht kan binnenin condenseren en bevriezen. Hierdoor vermindert het isolerend vermogen van de mat. Gebruik liever een pompzak, die zijn vaak bij de levering van slaapmatten voor de winter inbegrepen.
- Voor extra isolatie kun je een schuimmat onder een goed geïsoleerde luchtmat leggen. Zo bescherm je jezelf beter tegen de kou van onderaf, en de opblaasbare mat tegen eventuele beschadiging.
Overige uitrusting en kleding
Een goede nachtrust vraagt meer dan alleen een tent, slaapzak en slaapmat. Wat je draagt tijdens het slapen is minstens zo belangrijk. Wie ooit met ‘gewone’ kleren aan in een slaapzak heeft gelegen, weet hoe oncomfortabel dat is. Draag liever thermokleding en warme sokken. Een dunne trui kan ook zeer fijn zijn, afhankelijk van de temperatuur. Een lichte muts helpt om je hoofd warm te houden en voorkomt afkoeling.
Een ander belangrijk item dat je bij winterkamperen altijd in je tent moet hebben, is een sneeuw- of lawineschep. In een sneeuwstorm kan je tent ingesneeuwd raken. Met een schep kun je jezelf bevrijden of de sneeuw van je tent afhalen.
Wil je koken tijdens het winterkamperen? Dan heb je een geschikt kooktoestel en winterbestendige brandstof nodig. Gewone gaspatronen werken vaak niet meer vanaf temperaturen rond -11 °C. Dat geldt ook voor koken in caravans en busjes. Kies dus voor gasmengsels die geschikt zijn voor de winter. Vloeibaar gasbranders met een extra carburateur zijn betrouwbaarder bij kou. Bij extreem lage temperaturen zijn benzine- of multifuelbranders het meest effectief. Ze leveren veel warmte en zijn ook ideaal om bijvoorbeeld sneeuw te smelten.
Wil je meer weten over de verschillende soorten kooktoestellen? Lees dan de blog van Simon hierover!
Winterkamperen met een tent: zo doe je dat
Welke uitrusting je nodig hebt voor het kamperen in de winter hebben we al besproken. Nu kijken we naar het opzetten van je kamp! Ook geef ik je een paar handige tips voor een goede nachtrust.
Waar en hoe zet je je tent in de winter op?
In veel Europese landen is wildkamperen ook in de winter verboden. Je mag niet overal zomaar je tent opzetten, dus informeer vooraf goed wat is toegestaan. Wil je hier meer over weten? Lees dan mijn blog over dit onderwerp!
Naast de wettelijke regels moet je ook met een paar andere dingen rekening houden bij het opzetten van je tent.
Op een camping en op andere plekken geldt: kies een beschutte plek voor het opbouwen van je tent, bijvoorbeeld achter een heuvel, rots of een grote heg. Zet je tent in de winter niet onder een boom neer, want er kunnen afgebroken takken of sneeuw op je tent terechtkomen. Buiten officiële gebieden is het belangrijk om lawinegevaar en het terrein goed in te schatten.
De ondergrond voorbereiden
Heb je een goeie plek gevonden voor je tent, dan is het belangrijk om de ondergrond voor te bereiden, voordat je je tent opbouwt. Zet je tent niet zomaar in losse poedersneeuw. Maak eerst de plek sneeuwvrij! In het hooggebergte is dit uiteraard niet goed mogelijk. Hier kun je de sneeuw stevig aanstampen tot een vlakke en stabiele ondergrond. Dit lukt het beste met ski’s of sneeuwschoenen.
Zorg dat je tent stevig staat, vooral bij storm. Gebruik daarom altijd alle tentoogjes en scheerlijnen om de tent af te spannen. Op sommige ondergronden werken gewone haringen niet goed, bijvoorbeeld in zachte sneeuw. Sneeuwankers zijn dan ideaal! Als alternatief kun je ski’s, stokken of ijsbijlen gebruiken om de tent te fixeren. Zandharingen, die je normaal op het strand gebruikt, houden ook goed in zachte sneeuw.
Afhankelijk van het terrein kun je je tent deels ingraven of een sneeuwwal maken aan de windzijde. Zorg wel altijd voor voldoende ventilatie. Drieseizoenententen zijn niet geschikt om in te graven, vanwege het risico op verstikking.
Handige tips voor een warme nacht
De voortent is een goede plek om te koken. Graaf een klein gat voor je voeten, zodat je comfortabel kunt zitten.
Houd je goed warm en zorg ervoor dat je warm bent voordat je gaat slapen! Een afgekoeld lichaam warmt zichzelf moeilijk op in een slaapzak. Probeer jezelf warm te houden door te bewegen voordat je gaat slapen. Kun je een kampvuur maken, kun je jezelf natuurlijk hier warm houden. Let er hierbij wel op of het überhaupt is toegestaan een kampvuur te maken en of je wintertent niet door rondvliegende vonken beschadigd kan raken.
Heb je alles geprobeerd, maar ben je toch koud geworden? Een warmwaterkruik in je slaapzak kan helpen. Gebruik hiervoor een hittebestendige fles, die niet isolerend is. Vul de fles met heet water, wikkel deze eventueel in een handdoek en leg de fles in je slaapzak. Ook warme stenen van het kampvuur kunnen helpen, maar pak deze goed in voordat je ze in je tent of slaapzak legt.
Alles wat telt in de wintertent
In de winter heeft je lichaam meer energie nodig om warm te blijven. Daarom is het belangrijk om regelmatig en voldoende te eten. Warme maaltijden en dranken helpen je om op temperatuur te blijven. Alcohol doet juist het tegenovergestelde. Zelfs een schnaps (ook al brandt ‘ie flink in je keel) houdt je maar kort warm. Daarna worden je bloedvaten wijder en koel je sneller af.
Zorg ervoor dat je ’s nachts goed kunt slapen. Zet je tent stevig vast en berg je spullen zo op dat ze bestand zijn tegen wind en sneeuw. Neem alles wat je ’s nachts nodig kunt hebben mee naar binnen. Bijvoorbeeld zakdoekjes, iets te drinken of een hoofdlamp. Ga nog even naar het toilet voordat je in je slaapzak kruipt. ’s Nachts eruit moeten is niet alleen vervelend, maar een volle blaas kost je lichaam ook extra energie om warm te houden.
Afhankelijk van de temperatuur is het slim om spullen die niet mogen bevriezen mee in de tent te nemen, of zelfs in je slaapzak. Denk aan schoenen, kleding of een waterfles.
Nu is de beurt aan jullie!
Hebben jullie plannen om te gaan winterkamperen? Of kiezen jullie liever voor een berghut of een vakantiehuisje? Wat zijn jullie ervaringen met slapen in een wintertent? En hebben jullie handige tips die ik nog niet ken? Laat gerust een reactie achter! Ik ben benieuwd naar jullie verhalen.
