Shop

Die Natur Schottlands bietet viele atemberaubende Landschaften.

Wandelen in Schotland: voor ieder wat wils

Inhoudsopgave

Zin om te wandelen in Schotland? Wij geven je groot gelijk. Aan de noordelijke randen wordt Europa namelijk wild, ruig en gewoonweg dramatisch mooi. Dat geldt niet alleen voor Scandinavië maar dus ook voor Schotland. Wat karakter, flair en geschiedenis betreft, staat het oeroude koninkrijk waarschijnlijk zelfs bovenaan op de wereldranglijst van de mooiste gebieden. Niet voor niets is Schotland het decor voor talloze grote romans en verfilmingen. Van historisch geïnspireerde verhalen, zoals Braveheart en Rob Roy, tot epische fantasieverhalen zoals Highlander en Harry Potter. Alleen al deze films hebben talloze mensen kennis laten maken met de onvergelijkbare charme van Schotland. Dit maakt Schotland een geweldige wandelbestemming voor jong en oud!

Ondanks de perifere ligging is Schotland snel en gemakkelijk bereikbaar voor wandelaars. De toegangswegen zijn net zo goed ontwikkeld als de lokale infrastructuur. Met de steden Glasgow en Edinburgh zijn er meteen twee metropolen die met rechtstreekse vluchten vanuit heel Europa bereikbaar zijn. En hiervandaan leiden het wegen- en spoorwegennet snel naar alle delen van het land. Het westelijk gelegen Glasgow ontsluit de West-Highlands en de fjordkust. De aan de Noordzee gelegen Schotse hoofdstad Edingburgh is juist de poort naar Centraal- een Oost-Schotland is met z’n uitgestrekte landschappen.

Overzicht natuurgebieden

Landschapsvormen in al z’n veelzijdigheid. Denk hierbij aan veengebieden, heidevelden, bossen, bergkammen, afzonderlijke bergen, valleien, plateaus, kloven en meren in alle soorten en maten. Het landschap van Schotland kan worden onderverdeeld in drie brede stroken die van zuidwest naar noordoost lopen.

De ‘onderste’ strook bestaat uit de uitgestrekte Schotse Laaglanden (Lowlands). Deze omvat de twee steden Glasgow en Edinburgh. Hier leven ongeveer 40% van de 5,5 miljoen Schotten. 20 kilometer ten noorden van Glasgow worden de Schotse Laaglanden afgelost door de Grampian Mountains. Dit is de grootste bergketen van Schotland die wordt doorkruist door rotsachtige hoogvlaktes. ‘Achter’ de Grampians, die overigens niet moeten worden verward met hun Australische naamgenoot, volgt de langgerekte tektonische kloof van Glencoe. Deze U-vormige vallei loopt rechtstreeks van Fort William aan de Atlantische Oceaan tot Inverness aan de Noordzee. Met een lengte van 96 kilometer markeert dit dal het smalste punt van Schotland. Het omvat diverse meren waaronder het beroemde Loch Ness.

In de wandelgebieden van Schotland ligt er in maart en april vaak nog sneeuw.
In de wandelgebieden van Schotland ligt er in maart en april vaak nog sneeuw.

Aan de andere kant van Glencoe volgen dan de West-Highlands en de Northwestern Highlands. De Atlantische archipels van de Binnen- en Buiten-Hebriden vormen de buitenste ‘rand’ van het geheel. Het tot de Binnen-Hebriden behorende en via een verkeersbrug te bereiken eiland Skye is een toeristische trekpleister. Naast de wilde kustlijnen zijn vooral de ruïnes van kastelen en burchten met op de achtergrond een dramatisch doorklieft en ruig landschap een favoriete filmlocatie.

Als tweede grove indeling van het Schotse landschap kan worden gezegd dat de bergtoppen van oost naar west steiler en indrukwekkender worden. Maar de wolken en regen komen daar vaker voor en deze worden dichter in de richting van de Atlantische Oceaan. Hiermee zijn we bij de verschillende (wandel)gebieden aanbeland.

Wandelen in Schotland: de wandelgebieden

West Highlands

Schotland staat bekend als een fraaie wandelbestemming die echt de moeite waard is. Van berg- en klimtochten tot langeafstandswandelpaden en Schotse wandelroutes rond de idyllische dorpjes. Er is voor ieder wat wils. Het wandelnetwerk wordt decennialang dienovereenkomstig uitgebreid, over het algemeen met gezond verstand en gevoel voor decor. Heel goed ontsloten en bewegwijzerd: de fantastische wandelgebieden van de nationale parken Trossachs en Cairngorms en de zuidelijke West Highlands. Hier bevindt zich ook een aantal bekende langeafstandswandelpaden zoals de West Highland Way en de Great Glen Way.

In sommige gebieden van de West en Northwest Highlands is de term wildernis geen woord teveel gezegd. Vooral in de Northwest Highlands kom je soms honderden vierkante kilometers land tegen waar geen menselijke sporen te ontdekken zijn. Dit natuurlijk afgezien van wandel- en herderspaden. Een bekend voorbeeld van een dergelijk wild gebied is Knoydart gelegen aan de centrale westkust. Ook verder noordelijk in Assynt en in Sutherland kun je dagenlang zonder markeringen of ontmoetingen met mensen, rondwandelen. In deze gebieden zullen velen de voorkeur geven aan een georganiseerde rondreis.

Grampians

De Grampian Mountains of ook wel Grampians genoemd, vormen het centrale en oostelijke deel van Schotland. Helemaal onderaan in het zuiden lopen ze door de Atlantische kust, ten westen van Glasgow. In dit zuidelijke en westelijke deel ligt ook Fort William, het centrum van de Schotse bergsport aan de voet van de Ben Nevis (1344 m).

De Ben Nevis is de hoogste berg van de Britse eilanden. De top is ongeveer 360 dagen per jaar in wolken is gehuld. Maar dit leek destijds geen belemmering te zijn voor de bouw van een observatorium. Dit is ondertussen trouwens niet meer in gebruik. Ook het beruchte slechte weer vormt hier geen enkele belemmering. Het hele jaar door is het een drukte van belang in de bergkammen (ridges) en geulen (gullies) van de tot 500 meter hoge noord- en oosthellingen van de berg. Hier draait in de winter alles om zware klimavonturen, loodrecht ijs, pikkels, stijgijzers en spindrift die niet onder doen voor hoogalpiene beklimmingen.

Eilandengroepen

Schotland wordt omringd door meerdere eilandengroepen: de Hebriden in het westen en Orkney en Shetland in het noorden. Het binnenste eiland van de Hebriden Skye is in Schotland een magneet voor wandelaars. Niet alleen de naam van de bergtoppen is een echte tongbreker. Ze behoren ook tot de steilste en klimtechnisch de meest uitdagende bergen in Schotland. Een populaire bergbeklimmingstest is de ‘Black Cuillin Ridge Traverse’. Bezoekers van Skye komen ook twee van de beroemdste fotomotieven van Schotland tegen ten noorden van het enige stadje Portree: de rotsnaald Old Man of Storr en de woeste kust- en bergformatie Quiraing.

De rotsformatie Quiraing mag in geen enkel fotoalbum ontbreken.
De rotsformatie Quiraing mag in geen enkel fotoalbum ontbreken.

Wandelroutes in Schotland: karakteristieken en bijzonderheden

Schotland is, net zoals de rest van de Britse eilanden, beroemd om z’n lange geschiedenis met een rijke cultuur en vele, soms bizarre, tradities. En natuurlijk ook voor de kenmerkende en geheel eigen mentaliteit van de inwoners, die misschien kan worden samengevat als ‘tough’.

Bijna alles is bijzonder en uniek. Daarom beperken we ons tot de bijzonderheden die bergvrienden en wandelaars moeten weten als ze willen gaan wandelen in Schotland

Ten eerste is er de eerder genoemde wildheid van de natuur. Deze onderschat je snel, omdat het ‘maar’ Europa is en niet Noord-Amerika of Centraal-Azië. Hierdoor worden ook de grootte en uitgestrektheid van het landschap gauw onderschat. In de onbeboste gebieden is er vaak in geen velden of wegen een beschutting te vinden die bescherming zou kunnen bieden tegen de elementen. Slechte tochtvoorbereiding of ontbrekende uitrusting heeft daarom al veel wandelaars in hachelijke situaties gebracht, ver weg van hulp.

Donkere wolken boven het Isle of Skye in Schotland zijn geen zeldzaamheid.
Donkere wolken boven het Isle of Skye in Schotland zijn geen zeldzaamheid.

Het ruwe klimaat van Schotland daarentegen is algemeen bekend – ook onder wandelaars. De Atlantische Oceaan matigt weliswaar het klimaat met de Golfstroom, maar deze zorgt ook voor veel regen en vochtigheid. En aangezien we ons al tussen de 55e en 60e noorderbreedte bevinden, moet deze afzwakking in relatieve termen worden gezien. Als je gaat wandelen in Schotland betekent dit: mist die heel snel komt opzetten en waterstanden in de rivieren die sterk stijgen na regenval. Zelfs in de zomermaanden kan sneeuw voor verrassingen zorgen. Slecht weer kan in elk jaargetijde lang aanhouden en een mentaal probleem worden dat ook een fysiek effect heeft. Nog afgezien van het feit dat natheid, wind en kou sowieso tot snellere uitputting leiden.

Munro’s, Corbetts en Grahams

Een klassieke Schotse originaliteit is de verdeling van de lokale bergen in ‘Munro’s‘, ‘Corbetts‘ en ‘Grahams‘:

  1. Munro’s zijn bergen die hoger zijn dan 914 m (3000 voet).
  2. Corbetts zijn bergen tussen 762 (2500 voet) en 914 m (3000 voet).
  3. Grahams zijn tussen 610 m (2000 voet) en 762 m (2500 voet) hoog.

Afhankelijk of ze alleenstaand zijn of niet en de topografie (hoogte van de kerven/spleethoogte) worden de bergen verder onderverdeeld in categorieën zoals ‘Munro tops‘ of ‘Donalds‘. Of ze dragen vrouwennamen zoals ‘Fiona‘ of ‘Marilyn‘. Marilyns zijn bergen en heuvels van willekeurige hoogte, die aan alle kanten een vrije helling van minstens 150 meter hebben. Daarom zijn ze relatief hoog ten opzichte van hun omgeving.

In de Grampians bevinden zich zeer veel ongerepte plekken.
In de Grampians bevinden zich zeer veel ongerepte plekken.

Gezien de vele categorieën en verschillen (die hier niet volledig worden uitgelegd door gebrek aan ruimte) is de indeling van bergtoppen niet altijd duidelijk. Deze wordt ook niet altijd consequent ‘nageleefd’ door alle betrokkenen.

De meeste bergtoppen

De Schotten zouden de Schotten niet zijn, als zij hier niet sport, spel en verzamelpassie naar dit gebied hadden gebracht. Zo was sir Hugh Munro in de 19e eeuw niet alleen de eerste die een lijst met alle Munro’s maakte. Hij was ook de eerste verzamelaar van deze bergtoppen. En daarmee de eerste ‘Munro Bagger‘, in het Nederlands ‘Munro-bagging’ (‘in de zak’) of -verzamelaar. Hij was echter niet de eerste ‘Munroist’ met alle 283 (nu 282) toppen in de zak, maar een zekere dominee A.E. Robinson in 1901. Vandaag de dag zijn er ongeveer 38.000 ‘compleatisten’ die zich na hun vervulde missie doorgaans online op de lijst van Munroisten vereeuwigen.

De hoogste Munro is zoals bekend de Ben Nevis, met 1344 m. De moeilijkste met klimstukken in de 3de graad, draagt de passende naam Inacessable Pinnacle en bevindt zich op het eiland Skye.

En ja, Corbett-Bagging bestaat ook. Waar er een eredivisie van bergtoppen en verzamelaars is, moet er ook een eerste divisie zijn. Met de Corbetts ben je zelfs sneller klaar dan met de Munro’s, want hier zijn er ‘maar’ 222 van. Met het afvinken van je Marylin-lijst zul je nog wel wat langer bezig zijn, er zijn namelijk 1556 Marylins!

Midges

Dan moeten we het nu even hebben over het onaangename: midges. In de hoogzomermaanden juli en augustus is er bijna geen ontkomen aan deze kleine, bloedzuigende vliegjes. Ze houden van windstille, schaduwrijke plekken en loeren op argeloze wandelaars die ze dan in zwermen aanvallen. Normale chemische of elektrische muggenwerende middelen zijn niet erg effectief. Afgezien van dalende temperaturen kan alleen een lichte bries hulp bieden. Of misschien de combinatie van een zeer dicht muskietennet voor je gezicht en de vochtinbrengende crème ‘Skin so Sof’. Deze crème kun je kopen in de wandelwinkels in Schotland. De gulden midges-basisregel: de iets drogere gebieden in het Oosten en de Central Highlands zijn minder ‘besmet’ dan het Westen.

Mentaliteit en outdoorethiek

Bij de karakteristieke kenmerken van Schotland mogelijk natuurlijk niet de bijzonderheden van de Schotten ontbreken. Ze tillen namelijk de toch al stoere alpiene mentaliteit van de Britten naar een hoger niveau. Ze moeten ook nog dealen met nog slechter weer. En met kleine maar fijne bergen, die in de winter een echt hoogalpien karakter kunnen krijgen. En dan vooral onder de Schotten bijzonder gewild zijn.

In Schotland mag je bijna overal wildkamperen.
In Schotland mag je bijna overal wildkamperen.

Deze zeer sportieve Brits-Schotse mentaliteit pakt goed uit voor wandelende toeristen. Hierdoor is de lokale infrastructuur namelijk goed afgestemd op de behoeften van outdoorliefhebbers en bergvrienden. Het aantal en de kwaliteit van de tochten en wegen is net zo hoog als de beschikbare informatie. Er zijn zeer veel goed geschreven artikelen, boeken, gidsen en websites. Natuurlijk ook ter plaatse, vooral in centra zoals Fort William.

Een ander goed bericht is dat die kwestie met wildkamperen bergvriendenvriendelijk wordt gehandhaafd zoals bergvriendin Lisa ons hieronder heeft uitgelegd:

“In Groot-Brittannië is er wat wildkamperen betreft geen standaard regelgeving. Engeland, Wales en Schotland hanteren totaal verschillende regels. Alleen in Schotland is wildkamperen volledig toegestaan. De Scottish outdoor access code schrijft daar voor hoe je je in de vrije, wilde natuur moet gedragen. Het gaat hierbij om een soort bindende gedragscode met alle belangrijke do’s en don’ts. Er zijn hier uiteraard ook zones zoals natuurreservaten of privéterreinen waarvoor uitzonderingsregels gelden. Maar buiten deze gebieden is vrij kamperen en bivakkeren voor één nacht toegestaan.

Dankzij deze ‘gebruikersvriendelijke’ regels kunnen de Schotse Hooglanden ook worden ontdekt als onderdeel van langeafstandswandelingen en trekkingtours. Zo heeft een delegatie van Bergfreunde bijna tien jaar geleden bewezen dat het mogelijk is om meerdaagse, avontuurlijke wandeltochten in Schotland te maken. Het spannende reisverslag is ook hier in het basiskamp te lezen.

Meer informatie

Tot slot drie surftips om ervoor te zorgen dat wandelen in Schotland gegarandeerd een schot in de roos wordt:

Het Britse magazine Wanderlust met de ‘13 beste hikes‘ van Schotland.

Walkhighlands – compleet infoportal rondom wandelen in Schotland.

Mountaineering – uitgebreid infoportal voor wandelen, klimmen, kamperen en winderbergbeklimmen.

Deel dit bericht met andere bergvrienden

Bergvriend Stephan

Toen ik acht jaar was las ik mijn eerste boek over de bergen. Het zorgde ervoor dat ik mijn speelgoedauto’s en lego totaal vergat. Mijn interesse voor de bergwereld is daarna alleen maar gegroeid.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ontdek de juiste producten in de Bergfreunde.nl shop

Dit zou je ook kunnen interesseren