Karabiner  in actie

Tips over karabiners: de ondergewaardeerde helden van de klimsport

Inhoudsopgave

Ein Mann klettert an einem Felsen
nu moet het snel gaan

Karabiners of karabijnhaken zijn de vergeten helden van het klimmen. Ze redden dagelijks duizenden levens, maar worden vaak onvoorzichtig behandeld en krijgen niet het geringste teken van dankbaarheid of respect voor hun ingenieuze vorm en functie. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, dient een karabiner niet alleen om een waterfles mee aan de buitenkant van een rugzak te hangen, om een portemonnee mee aan een riem te bevestigen of om de lijn voor de hond mee aan de halsband te bevestigen. Karabiners zijn gemaakt voor veel belangrijkere dingen. Ze stellen klimmers in staat als het ware alles te doen: van het vastmaken van het klimtouw aan het zekeringsapparaat, tot het vervoeren van uitrusting, tot het zekeren tegen vallen. Zij zorgen ervoor dat wij ons veilig en efficiënt op een verticale wand kunnen voortbewegen.

Wie heeft hen uitgevonden?

Karabinerachtige constructies kwamen al in de 17e eeuw voor. In de klimsport werd de karabiner echter pas voor het eerst gebruikt aan het begin van de Eerste Wereldoorlog door de Duitser Otto Herzog. De eerste karabiners wogen in die tijd nog een fikse 130 gram. Vandaag de dag wegen ze dankzij technische ontwikkelingen misschien nog 30 gram bij volledige belastbaarheid én zien ze er ook nog eens beter uit.

Bovendien vind je ze tegenwoordig in tientallen vormen, ontwerpen en modellen, die allemaal voor verschillende doelen en toepassingen in de klimwereld dienen. We proberen hier wat duidelijkheid te scheppen in de grote verscheidenheid van modellen en gebruiksdoelen.

Karabiner Beschreibung
De belangrijkste onderdelen van een karabiner

De opbouw

Snapper

Het deel van de karabiner dat open en weer dicht gaat.

Rug / lange zijde

De langste zijde van de karabiner ligt tegenover de sluiting.

Neus

Het deel waarin de snapper vastklikt om de karabiner te sluiten.

Boog

Bevindt zich boven de opening en hier loopt het touw ook over bij het zekeren.

Nog meer vakjargon

Breedte van de opening

Geeft de grootst mogelijke afstand aan tussen de snapper en de neus in geopende stand. Deze info is handig om te weten hoe gemakkelijk een karabiner bijvoorbeeld kan worden vastgeclipt of hoeveel materiaal eraan kan worden gehangen. Het is in het bijzonder belangrijk voor klimmers met grote handen of voor wie handschoenen draag, zoals bij het ijsklimmen.

Dwarsbelasting

In het ideale geval worden karabiners in de lengterichting belast, want daar kunnen ze de zwaarste last aan. In sommige gevallen ontstaat er echter spanning op de rug en de sluiting. Dit wordt dwarsbelasting genoemd. Slecht is dit niet per se, maar karabiners hebben hier een duidelijk lagere breeksterkte (7 kN in plaats van 20 kN). Daarom moet je voorzichtig zijn en deze belasting zoveel mogelijk vermijden.

Open belasting

Open belasting betekent dat de karabiner wordt belast met open sluiting. Dit kan voorkomen wanneer de karabiner niet goed is ingehaakt en alleen maar aan het haakje (de neus) hangt of wanneer een uitstekende steen tegen de snapper drukt. Er zijn ook nog andere manieren waarop deze situatie kan ontstaan. De meeste gevallen zijn vrij zeldzaam, maar toch komen ze voor. En dat is nooit goed, want geopende karabiners hebben een lage breeksterkte (6 KN) en breken dus gemakkelijker.

Over de materialen

Ein abgenutzter Karabiner
Karabiner met beschadiging

Voor karabiners wordt meestal aluminium of staal gebruikt. Stalen karabiners zijn weliswaar extreem sterk en duurzaam, maar ook relatief zwaar. Aluminium karabiners zijn een stuk lichter en tegelijkertijd stevig genoeg om er meerdere jaren op te kunnen vertrouwen, maar ze gaan toch minder minder lang mee.

Stalen karabiners worden eigenlijk alleen nog gebruikt voor speciale toepassingen, bijvoorbeeld waar zeer hoge belastingen voorkomen, zoals bij klimsetjes die permanent in een klimhal hangen. Aluminium modellen mogen nooit voor vaste zekeringspunten worden gebruikt!

De sterkte

Een karabiner is ontworpen voor het klimmen en zo gemaakt dat hij bestand is tegen de krachten die daarbij normaal gezien optreden. Je hoeft je daarom geen zorgen te maken over de belastbaarheid van karabiners, tenminste als ze voldoen aan de Europese norm (EN 12275) of de specificaties van de UIAA. Je herkent dit aan de CE- en UIAA-markeringen op de lange zijde van de karabiner. Volgens deze twee normen bedraagt de minimale belastbaarheid van een karabiner:

  • in de lengte: 20 kN
  • dwars: 7 kN
  • open: 6 kN

Sommige karabiners overtreffen echter de standaardvereisten. Daarom graveert elke fabrikant graag de waarden van het desbetreffende model in zijn karabiners. Er worden altijd drie waarden gegeven: sterkte in de lengterichting, sterkte in de dwarsrichting en sterkte met geopende snapper.

Bij de keuze van een karabiner is de belastbaarheid meestal niet het belangrijkste criterium, aangezien alle klimkarabiners veel meer kunnen dragen dan wat we er gewoonlijk van verlangen. Als je echter niet kunt kiezen tussen twee karabiners, dan zou dit criterium een belangrijkere rol moeten spelen dan bijvoorbeeld de kleur.

De verschillende vormen

Ovale karabiners

Dit was de vorm van de eerste karabiners en wordt nog steeds door sommige fabrikanten geproduceerd. Bij het klimmen worden ze nog maar zelden gebruikt. Met deze karabiners kun je weliswaar een relatief grote hoeveelheid materiaal vervoeren, maar ze zijn iets minder belastbaar, zwaarder en ook moeilijker te gebruiken dan andere karabiners. Toch zijn er toepassingsgebieden waar ze wel nog vaak worden gebruikt, zoals bij het boomklimmen of het industrieel klimmen.

Traditionele D-vorm

D-vormige karabiners waren de tweede stap in de ontwikkeling. Door hun vorm zijn ze sterker dan ovale karabiners en tegelijkertijd gemakkelijker in gebruik.

Asymmetrische D-vorm

Nu wordt het interessanter. Met deze karabiners kun je gewoon alles doen. Ze mogen daarom niet ontbreken in je assortiment karabiners. De asymmetrie maakt een zeer hoge belasting mogelijk en reduceert het gewicht. Hierdoor zijn deze karabiners ook weer een stuk lichter dan hun voorgangers. De asymmetrie zorgt bovendien voor een grotere opening en dus voor meer gebruiksgemak.

HMS of peervormige karabiners

Op basis van hun breeksterkte kun je hen in principe voor alles gebruiken, maar eigenlijk zijn ze bedoeld voor gebruik in combinatie met een zekeringsapparaat. De grote boog biedt voldoende ruimte voor het zekeren met een HMS of halve mastworp, vandaar de naam. Opgelet, niet alle HMS-karabiners mogen worden gecombineerd met alle zekeringsapparaten. Let hiervoor op de specificaties van de fabrikant.

Beveiligd of niet

Karabiners kunnen in principe worden ingedeeld in twee groepen: beveiligde en niet-beveiligde karabiners. Bij die tweede groep kan de karabiner op elk moment worden geopend door ertegen te drukken. Bij de beveiligde karabiners wordt de sluiting door een mechanisme geblokkeerd. Om de karabiner te openen, moet je dus eerst de sluiting deblokkeren.

Automatische vergrendeling of niet

Bij de beveiligde karabiners wordt een onderscheid gemaakt tussen karabiners met automatische vergrendeling en met manuele vergrendeling. In het eerste geval wordt de sluiting van de karabiner geblokkeerd zonder dat je zelf iets hoeft te doen. Voorbeelden hiervan zijn de Am’D Ball Lock van Petzl en de Magnetron Vaporlock van Black Diamond. Ze zijn er in verschillende uitvoeringen en ook hier geldt dat ze niet allemaal geschikt zijn voor elk zekeringsapparaat.

Extra beveiligde systemen

Een extra beveiligd systeem kan niet vanzelf opengaan. Andere systemen kunnen dat wel door bijvoorbeeld trillingen (schroefsluiting). Het klinkt onwaarschijnlijk, maar het is toch al verschillende keren gebeurd. Daarom mogen bijvoorbeeld twistlockkarabiners niet worden gebruikt voor het zekeren met een HMS.

De snapper

Mammut Classic Express Set - Karabiner compacte Schnapper
oben: kompakter Schnapper, unten: Draht

De snapper bestaat als compacte variant of als draadsnapper. De compacte versie bestaat uit een sluiter die automatisch wordt gesloten door een veer.

De draadsnapper ziet er fragieler uit dan zijn compacte collega, maar is het niet. Het voordeel bij dit type is dat deze door zijn lage gewicht en de spanning in de ijzerdraad niet opengaat bij een klap van het klimsetje tegen de rots (wat de andere snapper wel doet). Zo is de kans duidelijk kleiner dat de karabiner wordt belast wanneer hij open staat.

Recht of gebogen

Climbing Technology Lime Set - Karabiner gerader Schnapper
oben: gerader schnapper, unten: gebogen

Draadsnappers en de traditionele variant zijn er in een rechte en een licht gebogen uitvoering. De rechte versie (straight) wordt meestal gebruikt voor de karabiner die in de boorhaak wordt gehaakt. Gebogen snappers (bent) zijn iets gemakkelijker om vast te clippen en komen daarom vaak voor aan het deel van het klimsetje dat aan het touw wordt bevestigd.

Bij een klimsetje moet je steeds dezelfde karabiner aan de boorhaken gebruiken en de andere aan het touw. Veel setjes hebben daarom twee verschillende karabiners, zodat je hen goed uit elkaar kunt houden. Het kan ook zijn dat de ene karabiner van een klimsetje een rechte snapper heeft en de andere een gebogen.

De neus

De zone waar de snapper en de boog samenkomen en de karabiner wordt gesloten is zeer belangrijk en dat niet alleen voor de breeksterkte, maar ook voor het gebruiksgemak. Veel karabiners hebben een haakje waarin een staafje van de snapper haakt. Via dit staafje verkrijgt de karabiner zijn sterkte bij belasting in de lengterichting.

Karabiner mit Keylock und Schnapper mit Nase
Links het keylock rechts een snapper met neus

Het kleine haakje kan echter voor problemen zorgen, want hiermee kan een karabiner bij het vast- of losmaken blijven hangen. Als hij aan een materiaallus van je klimgordel blijft hangen is het niet zo zeer erg maar wel vervelend, maar als hij aan een boorhaak blijft hangen, kan het gevaarlijker worden. Dit wordt een nose hook genoemd. Bovendien kan het erg lastig zijn om een overhangende route met dergelijke karabiners af te leggen.

Om dit probleem te omzeilen, werd de keylock uitgevonden. Hier past de versterkte neus als een puzzelstukje in de snapper. Aanvankelijk was dit type sluiting niet mogelijk bij draadsnappers, maar intussen zijn hiervoor soortgelijke systemen ontwikkeld, zoals bij de Black Diamond Hood Wire of de Petzl Ange Finesse.

Grootte en gewicht

Tegenwoordig zijn er karabiners in alle vormen, maten, gewichts- en prijsklassen en kleuren. De grootte is eigenlijk niet zo zeer van belang. Het is meer een kwestie van smaak en alleen interessant als voor jou echt elke gram telt. Als je tien klimsetjes aan je gordel hebt hangen, merk je natuurlijk wel een verschil, maar echt belangrijk wordt dat pas voor professionals.

En welke moet je nu kiezen?

Beslis eerst voor welke vorm je gaat: een gewone karabiner of HMS, een beveiligde of niet-beveiligde, met keylock of met gewone neus, met compacte snapper of met draadsnapper? De doorslaggevende factor is hier waarvoor je de karabiner nodig hebt. Ga je hem gebruiken als zekeringskarabiner, aan een klimsetje of als materiaalkarabiner? Moet je de karabiner met één hand kunnen openen en sluiten of heb je beide handen vrij?

En de kleur? Deze is in sommige gevallen wel degelijk van belang, bijvoorbeeld als je aan beide uiteinden van een klimsetje hetzelfde model van karabiner gaat gebruiken en meteen wilt kunnen zien welke aan het touw moet worden vastgemaakt. Bij de organisatie op de standplaats is het ook gemakkelijk wanneer je de karabiners aan de hand van de kleur uit elkaar kunt houden: welke karabiner is voor de zelfzekering, welke voor het zekeringsapparaat, enzovoort.
In het begin is het zinvol om verschillende karabiners uit te proberen en te zien welke het beste is voor jou en waar jij het beste mee overweg kunt.

Deel dit bericht met andere bergvrienden

Ontdek de relevante producten in de Bergfreunde Shop

Bergvriendin Wiebke

Bergvriendin Wiebke

Nog geen reacties

Geef een antwoord

Your email address will not be published. Required fields are marked *.
The comment will be unlocked after moderation.

Dit zou je ook kunnen interesseren

Vorige
Volgende

Ontdek de relevante producten in de Bergfreunde Shop

Dit zou je ook kunnen interesseren

Bergvriendin Franziska Schrade

Frag die Bergfreunde

Wir sind Mo. – Fr. 10:00 – 17:00 Uhr für Dich da!

Bergvriendin Franziska Schrade

Vraag het aan de bergvrienden

Van ma-vr 10:00-17:00 uur staan we voor je klaar!